Vechten tegen vooroordelen

Geplaatst op: woensdag 21 juni 2017
Je bent geen nul, geen vod en geen dweil! Sophie, een hoogbegaafde puber, worstelt met school. Haar moeder, Nicol Heijmans, onderneemt actie en laat Sophie analyseren door Danielle Krekels, bedenker van de KernTalentenmethode.
Talent_19-4_nicol_heijmans__met_bril__en_danielle_krekels-7577_news_detail

Daar zitten de drie dames, in de lobby van het Art Inn Hotel in het centrum van Eindhoven. Drie keer een IQ van dik 130. Een gesprek over buitenbeentjes die gezien mogen en moeten worden.
Danielle Krekels (55) kwam er op haar 27ste achter dat ze intelligent was. Het exacte cijfer houdt ze voor zich. Ze wil alleen kwijt dat haar IQ twee keer werd gemeten en dat er beide keren hetzelfde getal uitrolde. Een getal boven de 130. ‘Het eerste wat ik toen dacht, was: ‘Aha, dus ik ben niet dom.’ Dat gevoel had ik daarvoor namelijk altijd. Ik was een eenling. Op de lagere school haalde ik tienen, zonder iets te doen. Op de middelbare school haalde ik zesjes en zevens, opnieuw door niks te doen. Mijn ouders zagen dat en zeiden altijd: ‘Ge zijt een nul, een vod en een dweil.’ Niet heel bevorderlijk voor een positief zelfbeeld, inderdaad. Mijn jongere zus haalde dezelfde cijfers, maar die werkte er hard voor. Daar kreeg ze veel waardering voor van mijn ouders. Kortom, we scoorden even hoge punten, alleen kreeg zij daarvoor complimenten en ik minachting. Ik vond dat heel oneerlijk.’

Systeem is heilig
Nicol, zelf werkzaam met hoogbegaafden in het onderwijs: ‘Ons onderwijs is een star systeem dat zich richt op twee gebieden: het werkgeheugen en de studievaardigheden. Als leerling word je geacht je te voegen naar het systeem. Aanpassen en inpassen. Hoogbegaafden slagen daar niet altijd in. Ze zijn vaak autonoom, behoorlijk dwars en bovendien reteslim. Niet zelden weten ze meer dan de leerkracht, wat leidt tot frictie, aantasting van autoriteit en gezichtsverlies.’
Een goed voorbeeld is Krekels’ jongste zoon. ‘Net als zijn oudere broer is hij hoogbegaafd en bovendien heel nieuwsgierig’, vertelt ze. ‘Op zijn vijfde kende hij al de massa van alle planeten, hun draaisnelheid, alles. Zijn klasgenootjes leerden tot twintig tellen terwijl hij al aan het worteltrekken was. Daarnaast was hij zeer arrogant en had hij destijds nog weinig sociale vaardigheden. Gevolg: hij maakte zich impopulair bij de leerkrachten. Hij corrigeerde hen vaak en dan had hij nog gelijk ook. Veel hoogbegaafden botsen met het systeem. Het systeem is niet op dergelijke leerlingen voorzien. En geen kind wint het van het systeem. Het systeem is heilig.’

Knauw
Ook Krekels zelf botste in haar jeugd. Haar rebelse karakter verhield zich slecht met haar dominante, autoritaire ouders, die inzet verlangden. ‘Dus wat deed ik op de middelbare school? Helemaal niets. Maar: ik lette wel op in de klas. Dat maakte dat ik voldoendes haalde.’ Na de middelbare school studeerde ze Geschiedenis aan de Universiteit van Antwerpen. Het werd geen succes. ‘Ik had nooit geleerd om te leren. Ik had geen idee wat blokken was. Ik mocht niet op kot (op kamers, red.) gaan. Ik woonde dus nog thuis, maar overdag was ik eindelijk ontsnapt aan mijn ouders. Daar profiteerde ik maximaal van. Ik zat de hele dag met mijn beste vriendin in het café. Maar omdat ik de colleges niet bijwoonde en niet wist hoe ik moest leren, haalde ik het eerste jaar niet. Opnieuw bewijs voor mijn ouders dat ik een nul, een vod en een dweil was. Blijkbaar hadden ze gelijk.’
Hoewel ze het tweede jaar wel haalde, besloot ze met de studie te kappen. Na een poosje trad ze in dienst bij een engineeringbureau dat installaties ontwierp om dingen te produceren, bijvoorbeeld bottellijnen. Een opvallende move voor een dame van 23 lentes jong zonder enige kennis van technologie. ‘Ik was heel geïnteresseerd en vroeg mijn baas of ik erbij mocht komen zitten als hij zakelijke gesprekken voerde. Ik zoog al die kennis op. Na twee jaar begon ik voor mezelf. Ik kan dat, dacht ik. Ik begon een bedrijf in engineering: machinebouw, piping, machinebouw, airconditioning, gereedschappen, noem maar op. Ik was de enige vrouw in de sector en met 25 jaar de jongste. Daarvoor kon ik een lening van 500.000 frank bij de bank lospeuteren!’
Het bedrijf groeide als kool. Op een gegeven moment beschikte ze over twee kantoren en had ze dertig medewerkers in dienst. ‘Ik nam mijn eigen mensen aan en nam uitgebreid de tijd voor sollicitatiegesprekken. Die konden wel drie uur duren. Ik zag dat als een investering. Wat me opviel, was dat technische ingenieurs in hun jeugd veel hadden gespeeld met lego of meccano. Academische ingenieurs lazen veel in hun jeugd en speelden stratego of hadden geschaakt. Op een gegeven moment viel mijne frank. Mensen worden niet creatief omdat ze met creatief speelgoed spelen, maar andersom: ze spelen met creatief speelgoed omdat ze aanleg en belangstelling hebben voor die vorm van creativiteit. Met andere woorden: op grond van de dingen die iemand graag deed in zijn kinderjaren kun je precies zeggen wat iemands KernTalenten zijn. Uiteindelijk heb ik 23 KernTalenten gevonden.’

HB herkennen
Krekels KernTalentenmethode leent zich goed om mensen die om welke reden gestrand zijn, bijvoorbeeld in hun werk of hun studie, weer vlot te trekken. En stranden: dat komt bij hoogbegaafden relatief vaak voor. Krekels: ‘De kunst bij begaafdheid is die te herkennen. Hoogbegaafden laten immers lang niet altijd zien dat ze hoogbegaafd zijn. Sterker nog, ze maken vaak fouten in eenvoudige opgaven. Waarom? Omdat simpele vragen hun niet interesseren. Ze zijn vaak al veel verder. Een goede leerkracht ziet dat en vindt er wat op. Die laat een hoogbegaafde geen honderd eenvoudige opgaven maken, maar laat hem de laatste tien maken. De moeilijkste’. Nicol: ’Na dit zogenaamde ‘compacten’ volgen verrijken, verbreden, verdiepen, een plusklas en als laatste eventueel versnellen. Veel scholen hebben weliswaar een protocol voor hoogbegaafdheid, maar in de praktijk is het erg afhankelijk van het inzicht en de kennis van zaken van de individuele leerkracht of dat beleid ook leidt tot praktijk.’

Onbegrip en afgunst
En dan zijn er nog de reacties uit de omgeving. Danielle: ‘Het stomste dat ik ooit heb gedaan, is tegen mijn moeder vertellen dat mijn beide zoons hoogbegaafd waren. Ze keek me aan, wachtte even en zei toen op hooghartige toon: ‘Ik hou van al mijn kleinkinderen evenveel!’
Nicol Heijmans, tot dan toe vooral aandachtig luisterend naar de dame in wiens KernTalentenleer ze is geschoold, valt Danielle bij. ‘Mijn kinderen zijn alle drie hoogbegaafd. De omgeving reageerde allesbehalve positief. Op school was ik vooral de moeder die haar kinderen zo pushte!’
De reacties in Nederland en Vlaanderen zijn niet heel anders, zo blijkt. Wie boven de middelmaat uitsteekt, krijgt gedoe in plaats van applaus. Veel mensen reageren afgunstig. Danielle: ‘Die houding snap ik nog steeds niet. Waarom is de middelmaat de norm? Als ik een krantenartikel, lees ik liever een stuk van een briljante journalist dan van een matige journalist.’
De door Krekels ontwikkelde KernTalentenmethode brengt in kaart wat iemands aard, potentieel en intrinsieke motivatie zijn. Je zou ook kunnen zeggen dat de analyse een blauwdruk oplevert. Een blauwdruk die niet verandert, want die basis is genetisch of in de vroege kinderjaren gelegd. Kortom: de uitkomsten van de analyse zijn bruikbaar voor de rest van je leven. Ieder mens heeft 23 KernTalenten, aldus Krekels, en die KernTalenten kunnen zich in drie gradaties voordoen: sterk, half of klein. Sterke KernTalenten zijn echte drijfveren; die moet je vooral aan bod laten komen. Je richten op de versterking van kleine KernTalenten is niet heel zinvol; dat kost meer energie dan het oplevert.
Haar methode is met name ook voor hoogbegaafden bruikbaar, zegt ze, en ze staat daarin niet alleen (zie kader, red.). ‘Een hoogbegaafde brengt bovenop zijn KernTalenten een hoog IQ in. Dat maakt dat hoogbegaafden er vaker dan anderen in slagen hun talenten om te zetten in competenties. Het probleem is alleen dat ze vaak zoveel talenten hebben dat ze niet kunnen kiezen. Maar als je weet wat je vroeger als kind graag deed, kun je dicht bij je KernTalenten blijven. Een hoog IQ werkt dan als een hefboom om de talenten verder te ontwikkelen.’


Dyslectisch en heel hoogbegaafd
Sophie van Grunsven (18) is het tweede kind van Nicol Heijmans. Net zoals haar oudere zus en jongere broer is ze hoogbegaafd. Raar maar waar: hoewel Sophie zichzelf leerde lezen, is ze dyslectisch. Dat is volgens haar moeder de belangrijkste reden dat het op school niet wil vlotten. Sophie probeert nu voor het tweede jaar op rij haar havodiploma te halen. ‘Ik heb eigenlijk nooit leren leren door de combinatie HB met dyslexie. Als ik dat had gekund, had ik in ieder geval meer succeservaringen opgedaan. Ik voelde me lange tijd niet fijn op school. Een buitenbeentje. Ik heb ook aan bijna niemand verteld dat ik hoogbegaafd ben. Ik vind het niet prettig als anderen dat weten, omdat ik een paar keer een vervelende reactie heb gekregen. Zo van: ‘Als jij hoogbegaafd bent, waarom doe je dan geen vwo?’
Volgens Danielle is Sophie door het onderwijs ‘verkloot’. ‘Sorry, ik heb er geen ander woord voor. Sophie moet vol gaan voor de vakken die ze leuk vindt. Ze is heel autonoom en onafhankelijk. Als iemand haar zegt wat ze moet doen, is haar de lust om te leren al vergaan.’ Intussen is Sophie al begonnen met zich te richten op vakken die haar oprecht interesseren. ‘Ik vind Engels heel leuk en lees nu veel boeken in het Engels. Hoewel ik op de havo zit, doe ik het eindexamen Engels op vwo-niveau. In april heb ik Cambridge-Engels gedaan. Dat heb ik gehaald met een uitstekend resultaat.’
Sophie’s moeder Nicol werkt intussen ook als KernTalentenanalist. ‘Met name hoogbegaafden zijn vaak in verwarring. Ze vinden daarin geen gehoor. Sommige denken zelfs dat ze niets kunnen en geen talenten hebben, terwijl ze juist overlopen van de talenten. Maar dat maakt het vaak ook zo ingewikkeld. Ze kunnen zoveel dat ze keuzes moeten maken. En ieder kind heeft sterke KernTalenten, want ieder kind heeft in zijn kindertijd bepaalde dingen graag gedaan.’
Sophie wilde liever niet op de foto.

Meer informatie
www.coretalents.be (site Danielle Krekels over KernTalenten)
www.nicolheijmans.nl

[kader]
Vlaamse kaapt Nederlandse prijs
Op 7 november 2016 nam Danielle Krekels in Leiden de (Nederlandse) Mensa Award Werk in ontvangst, tot haar eigen verbazing (Mensa is een vereniging voor hoogbegaafden). Haar man was thuis in Hélécine (België) gebleven, want ‘een Vlaamse gaat die Nederlandse prijs toch niet winnen.’ Wel dus. Volgens het persbericht is Danielle ‘de bedenker van een methode waarmee onder meer iemands hoogbegaafdheid concreet wordt gemaakt. Deze KernTalentenmethode heeft al vele hoogbegaafden geholpen om duurzaam een plek in het werkzame leven te vinden. Danielle Krekels heeft er gedurende 25 jaren zonder enige vorm van subsidie aan gewerkt, publiceerde er twee boeken over en wordt regelmatig als spreker gevraagd op congressen en symposia. Wereldwijd ruim 10.000 analyses met diepte-interviews leidden tot de ontwikkeling van een online vragenlijst met een hoge betrouwbaarheidsindex. Met deze KernTalentenmethode van Danielle Krekels komt er veel inzicht in de talenten van hoogbegaafden. Daarmee wordt een grote bijdrage geleverd in het herkennen, erkennen en inzetten daarvan in de werkomgeving.’

auteur: Martin van Rooij
« Terug naar het nieuwsoverzicht